بخش سیاسی

بسمه تعالی

روابط جمهوری اسلامی ایران با جمهوری اندونزی، آ سه آن و تیمور شرقی

 روابط جمهوری اسلامی ایران با جمهوری اندونزی:

دو کشور جمهوری اسلامی ایران و جمهوری اندونزی درسال1330  در سطح وزیر مختارروابط دیپلماتیک برقرار کردند و در سال1339 رابطه سیاسی خود رابه سطح سفیر ارتقاء دادند.مناسبات دوجانبه بین جمهوری اسلامی ایران و جمهوری اندونزی در طول سالیان گذشته بسیار گرم و دوستانه بوده و همکاری سیاسی و اقتصادی و فرهنگی فعالی  بین دو کشور در جریان است.

 مقامات عالی دو کشور در سطوح مختلف ظرف سالهای اخیر با یکدیگر دیدار و رایزنی داشته اند.رئیس جمهور سابق ایران در اردیبهشت ماه سال 1385 به اندونزی سفر کرد. در این سفر شش سند همکاری در زمینه های مختلف سیاسی و اقتصادی به امضاء رسید. در پاسخ به سفر رئیس جمهور سابق کشورمان به اندونزی، جناب آقای یودیونو رئیس جمهور وقت اندونزی در اسفند ماه سال 1386 در راس یک هیات بلندپایه سیاسی و اقتصادی به ایران سفر کرد.در این سفر موافقتنامه های مهمی بین دو کشور به امضا رسید.

با توجه به برگزاری شانزدهمین اجلاس سران جنبش عدم تعهد در تهران در شهریورماه سال 1391، جناب آقای بودیونو معاون اول رئیس جمهور اندونزی در راس یک هیات بلند پایه سیاسی و اقتصادی در شانزدهمین اجلاس سران جنبش عدم تعهد در تهران (10-5 شهریورماه 1391) شرکت کرد. ایشان در مدت اقامت در تهران با مقام معظم رهبری و رئیس جمهورسابق کشورمان دیدار و گفتگو کردند.

جناب آقای دکتر ظریف وزیر محترم امور خارجه جمهوری اسلامی ایران در مهر ماه سال 1392 با آقای مارتی ناتالگاوا وزیر امور خارجه اندونزی در حاشیه نشست مجمع عمومی شصت و هفتم سازمان ملل در نیویورک ملاقات کردند.  همچنین در شهریور 1398 دکتر محمد جواد ظریف، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران در ادامه دیدار و گفتگو با مقامات کشورهای آسیایی به اندونزی سفر کرد و با خانم رتنو مرسودی، وزیر امور خارجه جمهوری اندونزی دیدار و گفتگو نمود. در این دیدار رویکرد اصولی جمهوری اسلامی ایران در قبال برجام در شرائط کنونی از سوی وزیر امور خارجه کشورمان تشریح و بر ضرورت پایبندی طرف مقابل به تعهدات خود و بهره مندی ملت ایران از منافع اقتصادی برجام تاکید شد. حمایت از افزایش رایزنی‌های سیاسی و همکاریهای فی مابین در  خصوص مسائل مهم جهان اسلام، بویژه فلسطین و ادامه مشورتها در خصوص مسائل مهم منطقه و همچنین در سازمان همکاری اسلامی و دیگر مجامع بین المللی نیز از دیگر موضوعات مورد رایزنی وزرای خارجه دو کشور در این دیدار بود.

در اول اردیبهشت ماه سال 1394 جناب آقای روحانی رئیس محترم جمهوری اسلامی ایران نیز در راس یک هیات عالی رتبه جهت شرکت در اجلاس سران آسیا افریقا به اندونزی سفر کردند و علاوه بر شرکت در اجلاس، با رئیس جمهور اندونزی مذاکرات دو جانبه داشتند. در پاسخ به این سفر رئیس جمهور جوکووی نیز در سال 1395 به کشور ایران سفر نمود و روابط دو کشور و همکاری در همه زمینه های مورد علاقه مورد بحث و بررسی قرار گرفت. قبل از این سفرنیز وزیر امور خارجه اندونزی نیز جهت آماده سازی زمینه سفر رئیس جمهور اندونزی به ایران در مهر ماه سال 1394  از ایران دیدن کرد.

همکاری بین دو کشور در مجامع و سازمانهای بین المللی از جمله سازمان ملل، جنبش عدم تعهد و سازمان همکاریهای اسلامی و دی هشت نیز همواره دوستانه و نزدیک  بوده و دو کشور در ارتباط با موضوعات مختلف بین المللی از جمله موضوع هسته ای ایران و حقوق بشر، همکاری بسیار نزدیکی دارند.

تاکنون 8 نشست کمیته مشترک مشورتی دو کشور در سطح معاونین منطقه‌ای وزارت امور خارجه برگزار گردیده و در این چارچوب موضوعات مختلف سیاسی، فرهنگی، اقتصادی و بین‌المللی مورد تبادل‌نظر قرار گرفته است. آخرین دور مذاکرات در فرودین 1398 در جاکارتا  برگزار گردید.

 

آسه آن:

اتحادیه ملل جنوب شرق آسیا موسوم به ASEAN در 8 اوت 1967 توسط وزرای خارجه پنج کشور اندونزی، مالزی، سنگاپور، تایلند و فیلیپین و با صدور اعلامیه بانکوک پایه گذاری شد. کشورهای برونئی در سال 1984، ویتنام در سال 1995 ، لائوس و میانمار در سال 1997 و کامبوج در سال 1999 به این اتحادیه پیوستند. کشورهای پاپوآ گینه نو و تیمور شرقی اعضاء ناظر و در انتظار عضویت در این اتحادیه هستند. دبیرخانه اتحادیه در جاکارتا می باشد و ریاست آن بصورت دوره ای و یکساله است که در حال حاضر کشور ویتنام در سال 2020 آن را بر عهده دارد. اولویت های آ سه آن کمک فعالانه به فضای صلح، ثبات و امنیت منطقه ای، ایجاد رفاه از طریق یکپارچگی و ارتباطات منطقه ای، افزایش آگاهی در خصوص جامعه و هویت آ سه آن، مشارکت برای صلح و توسعه پایدار و تقویت نقش این اتحادیه در جامعه بین المللی با رویکرد همبستگی و یکپارچگی و شعار "چشم انداز واحد، هویت واحد، جامعه واحد" می باشند.

آسه آن یکی از موفق ترین اتحادیه های منطقه ای در جهان است که در طول 50 سال گذشته، به نماد همکاریهای مثبت بین المللی و پیشرفت منطقه گرایی در جنوب شرق آسیا تبدیل شده و در سال 2015 به "جامعه آسه آن" تبدیل گردید.

قلمرو جغرافیایی این اتحادیه 518/522/4 کیلومتر مربع بوده و جمعیتی قریب به 650 میلیون نفر دارد که  پس از اتحادیه نفتا (آمریکا، کانادا و مکزیک) و اتحادیه اروپا، سومین بلوک تجاری در جهان به شمار می آید و برخی از اعضای آن مانند اندونزی در صدد هستند تا سال 2030 به رتبه چهارم در اقتصاد جهان تبدیل شوند. این جایگاه، در سایه برقراری روابط سیاسی- اقتصادی گسترده و مشارکت و همکاری همه جانبه با شرکای بزرگ و راهبردی خود همچون آمریکا، چین، اتحادیه اروپا، ژاپن، کره جنوبی، هند، استرالیا، روسیه و برزیل و با مشارکت و همکاری گسترده و فعال در کلیه نهادهای مالی و تجاری بین المللی بدست آمده است.

پیشرفت اقتصادی و توسعه آسه آن با تحولات سیاسی- امنیتی منطقه جنوب شرق آسیا و پاسیفیک گره خورده و این اتحادیه را وادار می نماید برای حفظ و توسعه بازاری که بر پایه افزایش صادرات و یکپارچگی اقتصادی و تجاری شکل گرفته، ابتکارات جدید و هوشیارانه را در جهت پیشرفت و توسعه اقتصادی بکار گیرد و با ایجاد ساز وکارها و انعقاد پیمانهای متعدد سیاسی و اقتصادی، راه را برای توسعه همه جانبه این اتحادیه هموار نماید. اعضای آسه آن به خوبی به این واقعیت پی برده اند که از طریق ادغام اقتصادی و تبدیل شدن به یک بازار واحد با ثبات منطقه ای، بهتر می توانند سرمایه گذاران خارجی را به سمت خود جذب نمایند.

روابط جمهوری اسلامی  ایران و آسه آن:

با توجه به اشتراکات تاریخی، فرهنگی، مذهبی و جغرافیایی، رابطه بین ایران و کشورهای جنوب شرق آسیا از قدمت و عمق قابل توجهی برخوردار است و سابقه برقراری روابط دیپلماتیک با این کشورها به چندین دهه قبل باز می گردد.

جمهوری اسلامی ایران در حال حاضر با 10 کشور عضو اتحادیه آسه آن دارای رابطه دیپلماتیک است و در 6 کشور اندونزی، مالزی، فیلیپین، برونئی، تایلند و ویتنام سفارتخانه دارد. سفیرجمهوری اسلامی ایران در ویتنام اکردیته در کشور کامبوج و سفیر جمهوری اسلامی ایران در تایلند اکردیته در کشورهای میانمار و لائوس می باشد. جمهوری اسلامی ایران در سنگاپور نیز سفیر ترددی دارد. متقابلا 6 کشور اندونزی، مالزی، تایلند، فیلیپین، برونئی و ویتنام نیز در تهران سفارتخانه دایر کرده اند و سنگاپور نیز در ایران سفیر ترددی دارد.

جمهوری اسلامی ایران با اغلب کشورهای عضو آسه آن دارای رابطه تجاری و اقتصادی می باشد و به آنها نفت، گاز، محصولات پتروشیمی، مواد غذایی، خشکبار، ماشین آلات، پنبه و فرش صادر و در مقابل از این کشورها کالاها و محصولات الکترونیکی، الکتریکی، منسوجات، کائوچو، روغن نخل، قلع، فلزات، چوب، کاغذ، لاستیک، برنج، موز، چای و شکر وارد می نماید. با این حال و با توجه به توفیقات و پیشرفتهای علمی و فنی جمهوری اسلامی ایران در زمینه های مختلف، هنوز ظرفیت زیادی برای توسعه و رشد همکاری اقتصادی و تجاری بین ایران و کشورهای عضو آسه آن وجود دارد.

نخستین اقدام به منظور برقراری روابط سازمان یافته با آسه آن، معرفی جناب آقای فرازنده سفیر جمهوری اسلامی ایران در اندونزی در تاریخ 27 مرداد ماه سال 1390 (17 جولای 2011) به عنوان سفیر آکردیته نزد آسه آن بوده که پس از ایشان جناب آقای محمدی به عنوان دومین و هم اکنون جناب آقای آزاد سومین سفیر آکردیته کشورمان نزد این اتحادیه می باشند که در تاریخ 21 بهمن ماه 1398 استوارنامه خود را به آقای داتو لیم جاک هوی دبیرکل آسه آن تقدیم نمودند.  

 

در سال 1395 کشورهای عضو اتحادیه آسه آن، با الحاق جمهوری اسلامی ایران به پیمان مودت و همکاری آسه آن (TAC) موافقت نمودند و در مرداد ماه 1397 نیز الحاق جمهوری اسلامی ایران به این پیمان، در مجلس شورای اسلامی تصویب شد و با حضور وزیر محترم امور خارجه در پنجاه امین نشست وزرای خارجه آسه آن در سنگاپور و امضای سند الحاق توسط ایشان، جمهوری اسلامی ایران، به صورت رسمی به پیمان مودت و همکاری آسه آن، ملحق گردید. وجود اجماع درون کشورهای آ سه آن در پذیرش ایران به عنوان عضو TAC حاکی از درک اهمیت تعامل با کشورمان بعنوان یک قدرت مهم منطقه ای و تاثیر گذار در معادلات بین المللی می باشد.

 

اکو و آسه آن:

جمهوری اسلامی ایران همواره از گسترش رابطه بین سازمان همکاری اقتصادی (اکو) و آسه آن استقبال نموده و در کلیه نشست های مشترک وزرای خارجه اکو و آسه آن که در حاشیه اجلاس سالانه مجمع عمومی سازمان ملل تشکیل می گردد، حضور فعال داشته است. با توجه به ریاست جمهوری اسلامی ایران بر سازمان اکو، گسترش رابطه بین اکو و آسه آن در دستور کار نمایندگی قرار دارد.

تیمور شرقی:

تیمور شرقی که به سرزمین طلوع خورشید شهرت یافته، کشوری کوچک با جمعیتی حدود 1 میلیون و 200 هزار نفر در منتهی‌الیه شرقی مجمع الجزایر اندونزی واقع شده و به دلیل فاصله نزدیک به استرالیا از آب و هوایی خشک برخوردار است. تیمور شرقی بزرگترین و شرقی‌ترین جزیره از جزایر سوندای کوچک است. در شمال این جزیره تنگه امبای، تنگه وتار و دریای بزرگ باندا واقع شده‌اند. دریای تیمور جزیره را از سمت جنوب از استرالیا جدا می‌کند و استان سوندای شرقی اندونزی در غرب تیمور قرار دارد. مساحت تیمور شرقی 15006کیلومتر مربع است. اکثر مناطق این کشور کوهستانی است و بلندترین نقطه آن تاتامایلائو نام دیگر: رامِلائو است به ارتفاع ۲۹۶۳ متر. آب و هوای تیمور شرقی گرمسیری و به‌طور کلی گرم و مرطوب است اما فصل‌های بارانی و خشک مشخصی دارد.

پایتخت و بزرگترین شهر این کشور بندر دیلی با 50 هزار نفر جمعیت است و دومین شهر بزرگ کشور بائوکائو نام دارد. از دیگر شهرهای مهم تیمور شرقی می‌توان، مالیانا 22 هزار نفر و سوآی 21539 نفر و لیکیشیا 19000 نفر را نام برد. زبان رسمی در این کشور تتوم و پرتغالی است و زبانهای انگلیسی و اندونزیایی نیز کاربرد دارند. حدود 98 درصد جمعیت تیمور شرقی، مسیحی می باشند.

تیمور شرقی در 20 می سال 2002  از سوی سازمان ملل بعنوان یک کشور مستقل مورد شناسایی قرار گرفت. این استقلال نتیجه حمایت سازمان ملل و یوسف حبیبی سومین رئیس جمهور اندونزی از برگزاری رفراندوم در آگوست 1999 می باشد، اولین انتخابات پارلمانی دموکراتیک این کشور در 30 آگوست 2001 برگزار گردید و حدود 91 درصد از واجدین شرایط جهت تشکیل مجلس مؤسسان رأی دادند. در مارس 2002 مجلس مؤسسان قانون اساسی این کشور را براساس مدل پرتغالی تهیه نمود. براساس این سیستم، رئیس جمهور به صورت مستقیم و با قدرت اجرایی محدود به عنوان رئیس کشور انتخاب می شود. نخست وزیر رئیس دولت است. نخست وزیر رسماً توسط رئیس جمهور انتخاب می شود چرا که رهبر حزب سیاسی می باشد و اکثریت را در پارلمان داراست.

رئیس جمهور در تیمور شرقی با رأی مردم برای مدت 5 سال انتخاب می شود. رئیس جمهور احترام به قانون اساسی و نهادهای دولتی را تضمین می نماید و در زمان ضرورت به عنوان تسهیل کننده و حل و فصل کننده اختلافات عمل می نماید. وی اختیار استفاده از حق وتو بر قوانینی که توسط  دولت طرح و از طریق مجلس به تصویب رسیده است را داراست؛ هرچند از لحاظ اجرایی قدرت چندانی برای وی در نظر گرفته نشده است. مراسم تحلیف رئیس جمهور جدید تیمور شرقی در تاریخ 19 می 2017 در دیلی پایتخت این کشور، برگزار گردید. آقای فرانسیسکو گوتریس لو اولو که توانست 57 درصد آراء را در انتخابات 20 مارس 2017 کسب نماید، به عنوان رئیس جمهور این کشور برای مدت 5 سال معرفی گردید.

این کشور با توجه به سوابق تاریخی، موقعیت جغرافیایی و عوامل اقتصادی، فرهنگی و قومی با تعدادی از کشورهای جهان دارای روابط سیاسی و اقتصادی و فرهنگی است. در سیاست خارجی تیمور شرقی، اولویت روابط دوجانبه در درجه اول با همسایگان و بعد از آن با کشورهای قدرتمند سیاسی و اقتصادی است که می توانند با در اختیار قرار دادن کمک های مالی و سیاسی، آینده این کشور تازه استقلال یافته را  تضمین نمایند.

تیمور شرقی از سال 2005 عضو مجمع منطقه ای آسه آن (ARF) بوده و در سال 2007 به پیمان مودت و همکاری این اتحادیه پیوست و سفیر این کشور در جاکارتا، اکردیته نزد آسه آن نیز می باشد.  همچنین تیمور شرقی یکسال پس از استقلال ، در سیزدهمین اجلاس سران جنبش عدم تعهد در سال 2003 در مالزی شرکت کرد و رسما به جنبش عدم تعهد پیوست. از سال ۲۰۱۱ درخواست رسمی تیمور شرقی جهت عضویت در آسه آن در زمان ریاست دوره ای اندونزی  بر آسه آن، مطرح شده و همچنان در دست بررسی است.

روابط جمهوری اسلامی ایران و تیمور شرقی:  

جمهوری اسلامی ایران از جمله دولت هایی بود که کشور جمهوری دموکراتیک تیمور شرقی را بلافاصله پس از اعلام استقلال به رسمیت شناخت  و سفیر وقت ایران در جاکارتا در مراسم جشن استقلال این کشور شرکت کرد. بعلاوه ایران در بین کشورهای خاورمیانه اولین کشوری است که سفیر خود را در جاکارتا به عنوان سفیر اکردیته در تیمور شرقی معرفی کرد.

اولین سفیر اکردیته جمهوری اسلامی ایران در تیمور شرقی آقای دکتر شهیدی مودب در تاریخ 19 آبانماه سال1382 استوار نامه خود را به آقای زانانا گوسمائو رئیس جمهور وقت تیمور شرقی تقدیم کرد و در حال حاضر جناب آقای محمد خوش هیکل آزاد پنجمین سفیر اکردیته جمهوری اسلامی ایران در تیمور شرقی می باشند که در تاریخ 1/12/98 استوارنامه خود را به آقای فرانسیسکو گوترش لو الو رئیس جمهور این کشور تقدیم نمودند.