روابط فرهنگی ایران و اندونزی

روابط فرهنگی ایران و اندونزی

در تاریخ روابط ایرانیان با سایر ملل، روابط  با مردم اندونزی بویژه ارتباطات فرهنگی، همواره از اهمیت و جایگاه ویژه ای برخوردار بوده  است. برای فهم و درک بهتر این موضوع کافی است نگاهی هرچند کوتاه وگذرا داشته باشیم  به برخی از جنبه های تاریخی و فرهنگی مناسبات دو کشور. تاریخ دوره اسلامی اندونزی و دیگر نواحی مجمع الجزایر ملایو به ما یادآور می شود که مبلغین و بازرگانان ایرانی بویژه پس از شکل گیری دولت های اسلامی در این منطقه تردد بسیار داشته و در ترویج و گسترش اسلام در آن سهم داشته اند. سنگ قبر مربوط به ملک ابراهیم  (متوفی 822 هجری قمری ) در قریه گریسیک و همچنین مزار حسین خیر بن امیر علی استرآبادی (متوفی 733 هجری قمری ) و مزار حسین فارسی (متوفی 822 هجری قمری ) در سوماترا و جاوه، از مستندات تاریخی مربوط به صحت این ادعاست. ابن بطوطه که در سال 1345 و 46 میلادی از جزیره سوماترا دیدن کرده بود از حضور برخی صاحب منصبان ایرانی بنام  بهروز ، قاضی شرف الدین امیرسید شیرازی و تاج الدین اصفهانی و برخی دیگر یاد می نماید. سلطان علاء الدین شاه پادشاه مقتدر ملاکا تحت تاثیر مشاوران و علماء ایرانی خود قرارداشت. فرهنگ های سیاسی دربارهای ایرانی شده و مسلمانان در هند توانستند سنت های خوشایندی را برای همتایان مسلمان خود در اندونزی و کشورهای ملایو زبان منطقه به ارمغان آورند. نظام اداری، القاب و سبک لباس، معماری کاخها و باغهای سلاطین مسلمان ایرانی در کنار ویژگی هایی از تصوف و عرفان ایرانی اسلامی، دوجنبه اساسی و جذاب فرهنگ و تمدن ایرانی اسلامی بودند که در دربار اشراف و سلاطین آچه و سایر مناطق اندونزی رواج یافته بود. وجه دیگر نفوذ فرهنگ ایرانی، تاثیر ماندگار زبان وادب فارسی در فرهنگ وادب ملایو است. زبان فارسی که علاوه بر انتقال مستقیم آن توسط ایرانیان مهاجر از طریق بازرگانان و مهاجرین مسلمان هندی نیز ترویج یافته بود بگونه ای بوده است که بر روی سنگ قبر برخی از مسلمانان سوماترا غزلیات و اشعار شعرای بزرگ ایران همانند سعدی نقش بسته است. نکته قابل توجه اینکه امروزه قریب به 400 واژه دخیل فارسی در زبان ملایو وجود دارد. واژه هایی همانند آفتاب، انگور، بابا، بلبل، بندر، گندم، مناره، خرما، تخت، ترازو، کوچک و غیره. در حوزه های عرفانی و فلسفی نیز می توان بخوبی تاثیر اندیشه های عرفانی و فلسفی اندیشمندان ایرانی را در آثار کلاسیک ادبی و عرفانی ملایو بویژه آثار مربوط به قرن 17 میلادی همچون شراب العاشقین و اسرار العارفین مشاهده کرد.

این عناصر و میراث فرهنگی و تاریخی مشترک همواره  مبنا و فرصت مناسبی بوده است جهت توسعه و تحکیم هرچه بیشتر روابط میان دو حوزه فرهنگی و تمدنی جهان اسلام  یعنی حوزه ایرانی وحوزه ملایو، بویژه دو کشور ایران واندونزی به عنوان مرکز و پایگاه اصلی این دو حوزه فرهنگی وتمدنی .

روابط معاصر فرهنگی دوجانبه

 مهم ترین برنامه های مشترک فرهنگی دو کشور در سال های گذشته امضای برنامه مبادلات فرهنگی و برگزاری هفته های فرهنگی بوده است. در اسفند 1391 هفته فرهنگ ایران با حضور وزیر وقت فرهنگ و ارشاد اسلامی انجام پذیرفت که بازتاب خوبی در اندونزی بر جای گذاشت. اندونزی نیز در مهر سال 1392 همزمان با حضور وزیر آموزش و فرهنگ اندونزی در تهران، اقدام به برگزاری هفته فرهنگی کرد که مورد استقبال قرار گرفت.

در نوروز 1392 نیز برای اولین بار در جاکارتا، جشنواره نوروز با شرکت هفت کشور ایران، افغانستان، آذربایجان، قزاقستان، ترکیه، پاکستان و ازبکستان تحت عنوان همکاری های فرهنگی اکو-آ سه آن در محل دبیرخانه آ سه آن برگزار شد که بازتاب وسیع محلی و منطقه ای داشت.

در حوزه همکاری های علمی نیز وزیر تحقیقات، فن آوری و آموزش عالی اندونزی در بهمن سال 1392 به منظور شرکت در اولین نشست وزرای علوم نهضت عدم تعهد به تهران سفر نمود. در این راستا وزیر علوم، تحقیقات و فن آوری کشورمان نیز در سال 1394 به اندونزی سفر و ضمن ملاقات و گفتگو با همتای خویش از مراکز مختلف علمی و فن آوری اندونزی دیدار نمود.

در جریان سفر وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی کشورمان به بالی در مهر 1395، برای شرکت در اجلاس فرهنگی بالی، موضوع فعال کردن کمیته مشترک فرهنگی ایران و اندونزی مورد تاکید وزرای فرهنگ دو کشور قرار گرفت.

سفر وزیر تحقیقات و فن آوری اندونزی به تهران به صورت دوجانبه و ادامه همکاری ها در قالب تشکیل کمیته مشترک علمی دو کشور در آبان 1396، سفر آقای دین شمس الدین، نماینده ویژه رئیس جمهور اندونزی در امور دینی به تهران جهت حضور در کنفرانس گفتگوهای فرهنگی آسیایی دربهمن 1396، شرکت حدود 400 ورزشکار به همراه مقامات کشورمان از جمله جناب آقای داورزنی معاون وزیر ورزش و جوانان، خانم فرامرزیان معاون وزیر ورزش و جوانان و دکتر امیری صالحی رئیس کمیته ملی المپیک و مسئول فدراسیون ها در مسابقات بین المللی آسیایی اندونزی در مرداد و شهریور 1397و برگزاری نمایشگاه فرهنگی کشورمان در بهمن سال 1397 توسط رایزنی فرهنگی ایران در اندونزی از جمله سفرها و برنامه های مهم فرهنگی میان دو کشور بوده است.